Απ' το παλιό στο καινούριο. «Το χέρσο χωράφι, και η ανάγκη να το ξεχερσώσουμε»

Στον πόλεμο μεταξύ του παλιού και του καινούργιου, κατά την περίοδο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, όπως ξεδιπλώνεται στο μυθιστόρημα του Κ. Μπόση «...και το τρένο τραβούσε για τα ξεχερσώματα», επικεντρώνεται το κείμενο που παρουσιάζουμε.

Τα ΜΜΕ για την εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Κώστα Πουρναρά (Μπόση) στην Ανέζα Άρτας

Το τηλεοπτικό συνεργείο του ART TV
στον χώρο της εκδήλωσης

Η επιτυχία της εκδήλωσης τιμής και μνήμης για τον Κώστα Πουρναρά (Μπόση), που πραγματοποιήθηκε στις 23 Γενάρη 2016 στην Ανέζα Άρτας (δείτε φωτορεπορτάζ εδώ) οφείλεται και στην προβολή της από τα ΜΜΕ.

Οι γέροι ξέρουν...

Τέτοιες ώρες μαύρες κι άραχλες σκέφτομαι κάτι βασανισμένους γέρους κομμουνιστές, με παράσημα βασανιστηρίων στα κορμιά τους, εφιάλτες εξορίας που δεν ξεπεράστηκαν σε πολυτελείς σοφάδες ψυχαναλυτών και δεν πουλήθηκαν σε βιβλιαράκια τσέπης. Είναι εκείνα τα μάτια τους στις συγκεντρώσεις να κοιτάνε τα νιάτα χωρίς φθόνο, να καμαρώνουν και συχνά πυκνά να βγάζουν μιαν τρυφερή αυστηρότητα, όταν το πάθος των γύρω τους υπολείπεται της δικής τους αντοχής για τα μελλούμενα της τάξης και του Κόμματος.

ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ: Τόπος εξορίας και αγώνα - Κείμενο μαρτυρία του Μάκη Λυμπεράτου

Ο Αη Στράτης είναι γνωστός ως τόπος εξορίας πολύ πριν από το 1948. Δεν είμαι φυσικά σε θέση αυτή τη στιγμή - γιατί δεν μπόρεσα να το ερευνήσω - να πω με βεβαιότητα αν ο Αη Στράτης χρησιμοποιήθηκε ή όχι σαν τόπος εξορίας από τότε που ψηφίστηκε το γνωστό ΙΔΙΩΝΥΜΟ του Ελ. Βενιζέλου (το 1929), οπότε άρχισαν να γεμίζουν με εξόριστους κομμουνιστές τα ξερονήσια, όπως η Ιος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος κ. ά. Οπωσδήποτε όμως ο Αη Στράτης χρησιμοποιήθηκε σ' όλη την περίοδο της βασιλομεταξικής δικτατορίας (1936-1941) και συνέχισε να είναι τόπος εξορίας και στην περίοδο της Κατοχής. Συγκεκριμένα το νησί αυτό ήταν τόπος εξορίας μέχρι τις 17 Ιούνη 1943, οπότε το ηρωικό ΕΛΑΝ (Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Ναυτικό) (δηλαδή το Πολεμικό Ναυτικό του ΕΑΜ) άρπαξε κυριολεκτικά κάτω από τη μύτη των Γερμανών κατακτητών και μέσα σε συνθήκες σφοδρής θαλασσοταραχής όλους τους περίπου 130 (*) πολιτικούς εξόριστους, που είχαν επιζήσει από τα παντοειδή βασανιστήρια, τις σφαίρες και την πείνα και μαζί τους και όλους τους άντρες της Φρουράς Χωροφυλακής και στις 18-6-1943 τους αποβίβασε όλους ελεύθερους και ασφαλείς στο έδαφος της Χαλκιδικής.

Εκδήλωση προς τιμήν του Κώστα Πουρναρά (Μπόση), με την ευκαιρία της επανέκδοσης του βιβλίου του "Αη - Στράτης" (Ριζοσπάστης 17/1/96)

Φιλολογική εκδήλωση - μνημόσυνο προς τιμή του συγγραφέα και αγωνιστή Κώστα Πουρναρά (Μπόση) πραγματοποιήθηκε την Κυριακή, 14 Γενάρη, με την ευκαιρία της επανέκδοσης του βιβλίου του "Αη - Στράτης". Την εκδήλωση, που έγινε στην αίθουσα του Συλλόγου Κυψελιωτών Αρτας (Ανω Κυψέλη, Αθήνα), τίμησαν με την παρουσία τους πολλοί συντοπίτες από την Κόσεψη (Κυψέλη), φίλοι και γνωστοί του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε το 1994 στο Σιμπίου της Ρουμανίας, όπου ζούσε πολιτικός πρόσφυγας μετά τον εμφύλιο πόλεμο.
Σύντομη αναφορά στο βιβλίο "Αη - Στράτης" και γενικότερα στην αγωνιστική και συγγραφική πορεία του Κ. Πουρναρά έκανε ο συγχωριανός του Χρήστος Νταβατζής,ο οποίος είχε και την πρωτοβουλία (με τη συνδρομή συμπατριωτών και φίλων του συγγραφέα) για την επανέκδοση του βιβλίου.

Τρία άγνωστα ντοκουμέντα από τον Αη Στράτη

Έργο του εξόριστου Τ. Τζανετέα

Διηγείται η Λιλίκα Βασιλάκη: «Η ιστορία του κινήματος και του Κόμματός μας είναι τεράστια σε αγώνες, προσφορά και θυσίες. Πολλοί έχουν γράψει βιβλία, δημοσιεύσεις προσωπικών αναμνήσεων και γεγονότων. Όλα πολύτιμα και χρήσιμα για την Ιστορία και για τη διδαχή των νέων γενεών. Φυσικά, πολλά δεν έχουν έρθει στο φως και από δική μας υπαιτιότητα κι αναβλητικότητα. Αφορμή για το σημερινό μου σημείωμα είναι κάτι ανέλπιστο, που έφτασε στα χέρια μου ύστερα από 62 ολόκληρα χρόνια.  Γνώριζα τα γεγονότα αυτά από το σύντροφό μου Αλέξανδρο (Αλέκο) Βασιλάκη, δικηγόρο, εξόριστο τότε στον Αϊ-Στράτη. Αλλο όμως αυτό κι άλλο τα γραπτά που σας στέλνω και που είναι ντοκουμέντα.

Ένα βιβλίο - πρόκληση (Ριζοσπάστης)

"... Και το τρένο τραβούσε για τα ξεχερσώματα"

Ένα βιβλίο - πρόκληση. Για το εξαιρετικά σπουδαίο θέμα, που το πραγματεύεται διεξοδικά και για την παρρησία του. Το πρώτο, τη σπουδαιότητα του θέματος, κανένας δεν μπορεί στα σοβαρά να την αμφισβητήσει. Το δεύτερο, η έννοια της παρρησίας του λόγου, επιβάλλει εδώ, από την αρχή, μια διευκρίνιση. Παρρησία, θάρρος και εντιμότητα, δεν είναι μόνο να λες το άσπρο άσπρο και το μαύρο μαύρο. Οταν, μάλιστα, το θέμα είναι η ανατομία του "υπαρκτού σοσιαλισμού" στη Σοβιετική Ενωση, τότε δεν είναι αρκετό να απαριθμήσεις, με τρόπο λογιστικό, καταχωρίζοντάς τα σε χρέωση και πίστωση, το μαύρο και το άσπρο, τα κατά και τα υπέρ. Ενας τέτοιος "ουδέτερος" και "αθώος" χειρισμός αφήνει ανοιχτή την ευχέρεια δικολαβικής εκμετάλλευσης μιας "ομολογίας", του τύπου: "παραδέχεστε ότι δεν ήταν άσπρα;" Και παύει έτσι ο χειρισμός να είναι ουδέτερος, αφού μάλιστα μπορεί και να μην είναι αθώος.

"Έπαψε να χτυπά η καρδιά του συγγραφέα του «Αη Στράτη»" - Η αναγγελία του θανάτου του Κ. Μπόση από τον Ριζοσπάστη

"Έπαψε να χτυπάει, στις 2 Απρίλη 1994, η γενναία καρδιά ενός παλαίμαχου κομμουνιστή και διακεκριμένου συγγραφέα. Του Κώστα Πουρναρά (ΜΠΟΣΗ). Άφησε την τελευταία του πνοή στην προσφυγιά. Στο Σιμπίου της Ρουμανίας. Χωρίς να αξιωθεί να γυρίσει στην Ελλάδα, για την οποία έδοσε τα πάντα και τη λαχταρούσε πάντα. Πέθανε στο νοσοκομείο από πάθηση του μυοκαρδίου. Η τέφρα του βρίσκεται στο κρεματόριο του Βουκουρεστίου. Και δε μένει τώρα, παρά η εκπλήρωση της στερνής επιθυμίας του: Η τέφρα του να ταφεί στην πατρίδα.

Ο Κ.Π. γεννήθηκε το 1908 στη Χόσεψη (Κυψέλη) της Άρτας. οργανώθηκε πολύ νέος στο προοδευτικό κίνημα. Έγινε μέλος του ΚΚΕ και ήταν γραμματέας της ΚΟ Άρτας πριν το 1936. Η δικτατορία της  4^ης Αυγούστου τον εξόρισε στον Αη Στράτη. Είναι από τους ελάχιστους που άντεξε το μεγάλο μαρτύριο της πείνας, μαζί με τον Γιάννη Λίπα (οι περισσότεροι συνεξόριστοι πέθαναν από την πείνα το 1941). Απέδρασε με όσους επέζησαν και βρέθηκε στη Μακεδονία.

Για την ιδεολογική δουλειά

Στον επίλογο του 2ου μέρους των Θέσεων της ΚΕ του ΚΚΕ για το Σοσιαλισμό γράφεται ότι ως Κόμμα θα δώσουμε συνέχεια στη μελέτη και έρευνα, στην καλύτερη κωδικοποίηση των συμπερασμάτων στα θέματα που μέχρι σήμερα δεν έχουμε θίξει ολοκληρωμένα.

Αθάνατοι οι αγωνιστές από την Κυψέλη Άρτας (Χώσεψη) που έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα για μια ελεύθερη και ανεξάρτητη Ελλάδα

Αγωνιστές από την Κυψέλη Άρτας (Χώσεψη) που έδωσαν τη ζωή τους στον αγώνα για μια ελεύθερη και ανεξάρτητη Ελλάδα.

Ο Αντώνης Β. Αγγέλης, μέλος του ΚΚΕ, αντάρτης του ΕΛΑΣ, μαχητής του ΔΣΕ στον εμφύλιο στο Τμήμα του Παλιούρα, σκοτώθηκε τον Απρίλη του 1947 στις Μελάτες Αρτας, μαζί με τον Παλιούρα.

Ο κομμουνιστής ήρωας Χρήστος Μαλτέζος

Στις 22 Νοεμβρίου του 1938, λίγες μέρες πριν συμπληρωθούν τα 16 χρόνια από την ίδρυση της ΟΚΝΕ1, ακριβώς στην επέτειο των 20 χρόνων από την ίδρυση του ΚΚΕ2, άφησε την τελευταία του πνοή, στις φυλακές της Κέρκυρας όπου εκρατείτο, μια από τις ηρωικότερες μορφές του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, ο νεολαίος επαναστάτης, ο Γραμματέας της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας Χρήστος Μαλτέζος. Ο θάνατός του ήταν αποτέλεσμα φρικτών βασανιστηρίων στα οποία τον υπέβαλαν τα όργανα της μεταξικής δικτατορίας. Το κενό που άφηνε πίσω του δυσαναπλήρωτο. Το παράδειγμά του ξεχωριστό. «Στην Ακροναυπλία - γράφει ο Β. Μπαρτζιώτας3 - έπειτα από τη δολοφονία του Χ. Μαλτέζου, απαγγέλλαμε ένα σονέτο (δεν ξέρω ποιος το έγραψε) και θυμάμαι μόνο μία στροφή: "Σύντροφοι, τον Χρήστο Μαλτέζο σκότωσαν, έναν απ' αυτούς που ξέραν τι είναι ζωή και τη δόσαν!"». Ας δούμε όμως με περισσότερες λεπτομέρειες ποιος ήταν ο Χρ. Μαλτέζος.

"Διαμάντι αγωνιστικής λογοτεχνίας" (Ριζοσπάστης)

"Ενα κομμάτι γης μικρούλικο, ριγμένο στη μέση της θάλασσας, το νησί, 18 μίλια ο γύρος του. Απ' το χωριό Αλωνίκη, δύση - ανατολή, μια ώρα δρόμος. Κι απ' τ' αυλάκια στου Φράγκου, απ' το βοριά ως το νοτιά, δυόμισι με τρεις ώρες. Ακρογιαλιά δαντελωτή, όμορφοι κάβοι, όμορφοι κόρφοι κι αμμουδιές που μαγεύουν (... ) ". Ομορφοι κάβοι, όμορφοι κόρφοι. 

Πάνω απ' όλα: όμορφοι Ανθρωποι, "άγιοι" του αγωνιστικού "πανθέου" αυτού του τόπου. ΑηΣτράτης. Η ομορφιά μιας φύσης, που λαμπρύνθηκε με μορφές ηρώων, με το πιο άσπιλο, το πιο πατριωτικό αίμα. Αίμα κομμουνιστών εξορίστων. Ηταν στα 1941. 

Στα 1947 (Μάρτης) το Εκδοτικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ προλόγισε και εξέδωσε ένα βιβλίο - συνταρακτικό ντοκουμέντο. Τίτλος του "Αη Στράτης. Η μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων στα 1941".Δημιουργός του, ο αταλάντευτος κομμουνιστής, φωτισμένος δάσκαλος, καταξιωμένος συγγραφέας, αργότερα και μεταφραστής της ρώσικης κλασικής λογοτεχνίας (εξόριστος κι ο ίδιος στον ΑηΣτράτη από την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας μέχρι το 1941) Κώστας Μπόσης (Πουρναράς).

«…και το τρένο τραβούσε για τα ξεχερσώματα»

Ιστορικό μυθιστόρημα, έκδοση «Σύγχρονη Εποχή»

Αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού, άντρες και γυναίκες, μετά το Γράμμο βρίσκουν κατάλυμα στη Σοβιετική Ένωση, σ’ έναν τόπο πολύ μακρινό, στα βάθη της Ασίας, κοντά στα ριζά των Ιμαλαΐων. Καθένας τους με το πάτριο προικιό, ποιος εργάτης, ποιος αγρότης, τσομπάνος, δικηγόρος, μορφωμένοι, οι πιο πολλοί αμόρφωτοι.