Απ' το παλιό στο καινούριο. «Το χέρσο χωράφι, και η ανάγκη να το ξεχερσώσουμε»

Στον πόλεμο μεταξύ του παλιού και του καινούργιου, κατά την περίοδο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, όπως ξεδιπλώνεται στο μυθιστόρημα του Κ. Μπόση «...και το τρένο τραβούσε για τα ξεχερσώματα», επικεντρώνεται το κείμενο που παρουσιάζουμε.

Μήτσος Αλεξανδρόπουλος: «…να πω δυο λόγια έστω για τον ίδιο τον Μπόση»

Τύχη καλή έφερε από καιρό στα χέρια μας το δίτομο  έργο του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου με γενικό τίτλο ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΜΕΝΟΥΝ. Πρόκειται για μια συγκέντρωση αυτοβιογραφικών αναφορών και μνήμης, ένα «συναξάρι» μιας πολυκύμαντης ζωής, πλημμυρισμένο  από ακριβά αποστάγματα σκέψεων και κρίσεων για μια εποχή  ταραγμένη και σκληρή, που σημάδεψε για πάντα όσους την έζησαν και έμεινε γνωστή στις νεώτερες γενιές ως «τα πέτρινα χρόνια».

Με το τουφέκι και την πένα στη «φωτιά» του Γράμμου – Λογοτέχνες μαχητές του ΔΣΕ

Παράλληλα με την μεγάλη έκθεση φωτογραφικού και αρχειακού υλικού, καθώς και αντικειμένων μαχητών του ΔΣΕ, την παρουσίαση νέων εκδόσεων, την κυκλοφορία του cd με τα τραγούδια του ΔΣΕ, την έκθεση εικαστικών μαχητών του ΔΣΕ κλπ. ένα μεγάλο μέρος των πολιτιστικών εκδηλώσεων του 42^ου Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή ήταν αφιερωμένο στα 70 χρόνια από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ).

«Για να ζήσουν οι ερχόμενες γενιές καλύτερα…»

Άρθρο του ιστολογίου στο περιοδικό για Χώσεψη καλά πάμε! («Ενημερωτικό έντυπο των Συλλόγων Κυψελιωτών Άρτας και Αθήνας»), 14ο τεύχος, Απρίλης 2016.

Κριτική-παρουσίαση του βιβλίου του Κ. Μπόση, "...και το τρένο τραβούσε για τα ξεχερσώματα" (άρθρο συνεργάτη)

Το βιβλίο του Κώστα Μπόση ...και το τραίνο τραβούσε για τα ξεχερσώματα εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1962 στο Βουκουρέστι, από τις Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις και κυκλοφόρησε στις κοινότητες των πολιτικών προσφύγων στις τότε Λαϊκές Δημοκρατίες. 36 χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, και σε δεύτερη έκδοση το 2013.

«Ήταν ένας σπουδαίος άνθρωπος. Από αυτούς που αν υπήρχαν περισσότεροι ο κόσμος σίγουρα θα ήταν καλύτερος»

Η ομιλία του Χρήστου Νταβαντζή, αντιστασιακού, συναγωνιστή και φίλου του Κώστα Πουρναρά (Μπόση), στην εκδήλωση τιμής και μνήμης που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 23 Γενάρη 2016 στην Ανέζα Άρτας (δείτε αναλυτικό φωτο-ρεπορτάζ ΕΔΩ). Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Σύλλογος Δασκάλων και Νηπιαγωγών Νομού Άρτας, ο Σύλλογος Γυναικών Αμβρακικού και το ηλεκτρονικό περιοδικό ΑΤΕΧΝΩΣ.

Λογοτεχνία στρατευμένη στο πλευρό των φτωχών και καταπιεσμένων, στην υπηρεσία του σοσιαλιστικού οράματος

Η ομιλία της Σοφίας Χατζηκυριάκου – Βώττη, εκπαιδευτικού, στην εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Κώστα Πουρναρά (Μπόση), που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 23 Γενάρη 2016 στην Ανέζα Άρτας (δείτε αναλυτικό φωτο-ρεπορτάζ ΕΔΩ). Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Σύλλογος Δασκάλων και Νηπιαγωγών Νομού Άρτας, ο Σύλλογος Γυναικών Αμβρακικού και το ηλεκτρονικό περιοδικό ΑΤΕΧΝΩΣ.

«Κατηγορηθείς επί κομμουνισμώ… εξηκολούθει να διατηρή τας ανατρεπτικάς του ιδέας δι’ ας εξετοπίσθη…»

Η ομιλία του Νίκου Πουρναρά, εκ μέρους του ηλεκτρονικού περιοδικού ΑΤΕΧΝΩΣ, στην εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Κώστα Πουρναρά (Μπόση), που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 23 Γενάρη 2016 στην Ανέζα Άρτας (δείτε αναλυτικό φωτο-ρεπορτάζ ΕΔΩ). Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Σύλλογος Δασκάλων και Νηπιαγωγών Νομού Άρτας, ο Σύλλογος Γυναικών Αμβρακικού και το ηλεκτρονικό περιοδικό ΑΤΕΧΝΩΣ.

«Όπου χτυπά η καρδιά του σχολείου, η καρδιά του αγώνα…»

Ο χαιρετισμός του Γιώργου Μαργώνη, προέδρου του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Νομού Άρτας, στην εκδήλωση τιμής και μνήμης για τον Κώστα Πουρναρά (Μπόση), που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 23 Γενάρη 2016 στην Ανέζα Άρτας (δείτε αναλυτικό φωτο-ρεπορτάζ ΕΔΩ). Την εκδήλωση διοργάνωσαν ο Σύλλογος Δασκάλων και Νηπιαγωγών Νομού Άρτας, ο Σύλλογος Γυναικών Αμβρακικού και το ηλεκτρονικό περιοδικό ΑΤΕΧΝΩΣ.

Δύσκολες Μέρες (αναδημοσίευση)

Παρουσίαση του βιβλίου του Κ. Μπόση «Δύσκολες μέρες». Το βιβλίο τυπώθηκε τον Σεπτέμβρη του 1956 από τις Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις και κυκλοφόρησε στις -τότε- Λαϊκές Δημοκρατίες στην Ευρώπη. Πρόκειται για δυσεύρετη έκδοση (στην Ελλάδα δεν εκδόθηκε ποτέ). Με την παρουσίαση αυτού του έργου ολοκληρώνεται (μα ΔΕΝ εξαντλείται) η παρουσίαση όλων των μέχρι σήμερα εκδομένων βιβλίων του Κώστα Μπόση.

Ο Άη - Στράτης, η μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων στα 1941 και οι εκδοτικές προσεγγίσεις τους (Αναδημοσίευση)

Aποψη του στρατοπέδου στον 'Αη-Στράτη.
Aκουαρέλα και χημικό μολύβι του Γ. Φαρσακίδη.

Τα τελευταία χρόνια με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έρχονται στο φως άγνωστα στο ευρύ κοινό γεγονότα της νεότερης ιστορίας κυρίως από τη Μεταξική δικτατορία, την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο πόλεμο. Αρχειακό υλικό, παλιές εκδόσεις και επανεκδόσεις βιβλίων ανακινούν ζητήματα ιστορικά , μας κάνουν γνωστά διάφορα σημαντικά αλλά άγνωστα συμβάντα.

Ο ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ γράφει για το βιβλίο του Κ. Μπόση "ΑΗ ΣΤΡΑΤΗΣ, η μάχη της πείνας των πολιτικών εξόριστων στα 1941"

Λίγοι είναι οι αγωνιστές εξόριστοι στον Αη Στράτη, οι  επιζήσαντες από τη μάχη της πείνας τον χειμώνα του 1941-42, που έγραψαν για εκείνη την περίοδο. Μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού αυτοί που είδαν τα γραφτά τους να γίνονται βιβλίο. Ο Κώστας Πουρναράς (Μπόσης) ήταν ο πρώτος (1947) που μετέφερε στο χαρτί τη μυρωδιά του θανάτου, την ατσαλένια δύναμη του ανθρώπου που υπηρετεί ψηλά ιδανικά, την αλύγιστη θέληση για ζωή που φτάνει μέχρι τη θυσία. Ο Μπόσης δεν είχε την πολυτέλεια της άνεσης του γραφείου όταν έγραφε τον «Αη Στράτη». Οι σελίδες του βιβλίου γράφτηκαν στην ανάπαυλα της μάχης πολεμώντας τον Γερμανό καταχτητή στα βουνά της Μακεδονίας, στην (μια ακόμα) εξορία μετά την απελευθέρωση, στην κρυψώνα της παρανομίας, είτε πάλι στο βουνό, πολεμώντας έναν ακόμα καταχτητή.

Ο Κώστας Πουρναράς «συναντά» τον Γιώργο Κοτζιούλα στη λεύτερη Άρτα – Το Παλλαϊκό Παναρτινό Συλλαλητήριο για τη Λευτεριά και την Ανεξαρτησία στις 7/1/1945

Ο λαός της Άρτας και των χωριών της, που είχε υποφέρει τα πάνδεινα από τις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις του ΕΔΕΣ και τις ληστοσυμμορίες του Βόιδαρου και άλλων αποβρασμάτων του επίσημου παρακράτους, γιόρτασε την απελευθέρωσή του με ένα μεγάλο παλλαϊκό συλλαλητήριο στις 7 Γενάρη του 1945. Εννιά με δέκα χιλιάδες κόσμος από την πόλη, τα καμποχώρια, αλλά και τα απομακρυσμένα και δυσπρόσιτα χωριά των γύρω βουνών του Νομού Άρτας, έσμιξαν στην πλατεία Κιλκίς για να υποδεχτούν τους απελευθερωτές του ΕΛΑΣ, να ζητωκραυγάσουν για την πολυπόθητη λευτεριά και να ορκιστούν συνέχιση του αγώνα, ενάντια στην επίθεση της ντόπιας και Αγγλικής αντίδρασης, που ένα μήνα πριν ξεκινούσε το αιματοκύλισμα του αθηναϊκού λαού («Δεκεμβριανά»), για λευτεριά και ανεξαρτησία.

Η Ήπειρος του Αγώνα

   Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας στην Ήπειρο, όπως άλλωστε και σ' όλη την Ελλάδα, αρχίζει στις 28 Οχτώβρη του 1940. Από την ημέρα δηλαδή, που μια χούφτα Έλληνες πρόταξαν τα στήθια στις σιδερόφραχτες μεραρχίες του Μουσσολίνι και του Χίτλερ.
Τις πρώτες μέρες πάνω από 100.000 στρατός της φασιστικής Ιταλίας αντιμετωπίζεται από την 8η Μεραρχία της Ηπείρου, την 9η της Δυτικής Μακεδονίας και ένα απόσπασμα με διοικητή τον Δαβάκη στην Πίνδο. Οι πιο σκληρές μάχες, που κράτησαν 15 περίπου μέρες, διεξάγονται στην Ήπειρο, στον Κεντρικό τομέα του μετώπου, στο Καλπάκι και στη Γκραμπάλα. Στις μάχες αυτές ο εχθρός είχε τεράστιες απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό.

Οι γέροι ξέρουν...

Τέτοιες ώρες μαύρες κι άραχλες σκέφτομαι κάτι βασανισμένους γέρους κομμουνιστές, με παράσημα βασανιστηρίων στα κορμιά τους, εφιάλτες εξορίας που δεν ξεπεράστηκαν σε πολυτελείς σοφάδες ψυχαναλυτών και δεν πουλήθηκαν σε βιβλιαράκια τσέπης. Είναι εκείνα τα μάτια τους στις συγκεντρώσεις να κοιτάνε τα νιάτα χωρίς φθόνο, να καμαρώνουν και συχνά πυκνά να βγάζουν μιαν τρυφερή αυστηρότητα, όταν το πάθος των γύρω τους υπολείπεται της δικής τους αντοχής για τα μελλούμενα της τάξης και του Κόμματος.

Είμαστε όλοι κομμουνιστές

Με τρόπο ευρηματικό και όμορφο ο συντάκτης του ιστολογίου «Σφυροδρέπανο» «δένει» ένα απόσπασμα από το μυθιστόρημα Ο ΚΡΑΒΑΡΙΤΗΣ του Κώστα Μπόση, με ένα σύγχρονο κείμενο του δημοσιογράφου Νίκου Μπογιόπουλου.

Ο Δημήτρης Γληνός, εξόριστος στον Αη Στράτη, περιγράφει τις πρώτες ώρες του στο νησί της εξορίας

Δημήτρης Γληνός

(φωτογραφία: ΑΣΚΙ)

Λιμάνι Πειραιά, απόγευμα Παρασκευής 18 Οκτώβρη 1935.

«[…] Στην παραλία του λιμανιού του Πειραιά, όπου ήταν αραγμένο το βαπόρι που θα έφευγε για τη Μυτιλήνη, λίγοι συγγενείς, φίλοι, μαθητές του Γληνού και του Βάρναλη μαζί με τους συγγενείς των συγκρατουμένων συντρόφων τους, περιμέναμε να μεταφερθούν από το Τμήμα μεταγωγών του Πειραιά στο καράβι. Περιμέναμε πολύ. Κάποτε φάνηκε να προχωρεί προς το αραγμένο καράβι μια μακριά σειρά αγωνιστές της δημοκρατίας, της προδομένης από τον αστικό παλαιοδημοκρατικό κόσμο. Αλυσσοδεμένοι δυο-δυο, εργάτες, επαγγελματίες και διανοούμενοι προχωρούν περήφανοι. Κρατάν ψηλά το κεφάλι. Τους συνοδεύει ένοπλο απόσπασμα της χωροφυλακής. Καθώς περνάνε από κοντά μας χαιρετάν και χαιρετάμε το Δάσκαλο, τον Ποιητή και τους αλυσσοδεμένους συντρόφους των. Ο Γληνός φοράει το γαλλικό μπερέ, που του χάρισε ο φίλος του Θράσος Καστανάκης στο Τμήμα μεταγωγών του Πειραιά. Καθώς ανεβαίνει την ανηφορική σκάλα του βαποριού γυρίζει και μας χαιρετά για τελευταία φορά, πριν μπει στο βαπόρι και χαθεί κάτω στο αμπάρι, μαζί με τους συντρόφους του. έχει τα μάτια βουρκωμένα…» [1]

Εκδήλωση προς τιμήν του Κώστα Πουρναρά (Μπόση), με την ευκαιρία της επανέκδοσης του βιβλίου του "Αη - Στράτης" (Ριζοσπάστης 17/1/96)

Φιλολογική εκδήλωση - μνημόσυνο προς τιμή του συγγραφέα και αγωνιστή Κώστα Πουρναρά (Μπόση) πραγματοποιήθηκε την Κυριακή, 14 Γενάρη, με την ευκαιρία της επανέκδοσης του βιβλίου του "Αη - Στράτης". Την εκδήλωση, που έγινε στην αίθουσα του Συλλόγου Κυψελιωτών Αρτας (Ανω Κυψέλη, Αθήνα), τίμησαν με την παρουσία τους πολλοί συντοπίτες από την Κόσεψη (Κυψέλη), φίλοι και γνωστοί του συγγραφέα, ο οποίος πέθανε το 1994 στο Σιμπίου της Ρουμανίας, όπου ζούσε πολιτικός πρόσφυγας μετά τον εμφύλιο πόλεμο.
Σύντομη αναφορά στο βιβλίο "Αη - Στράτης" και γενικότερα στην αγωνιστική και συγγραφική πορεία του Κ. Πουρναρά έκανε ο συγχωριανός του Χρήστος Νταβατζής,ο οποίος είχε και την πρωτοβουλία (με τη συνδρομή συμπατριωτών και φίλων του συγγραφέα) για την επανέκδοση του βιβλίου.

Μια εκδήλωση για τον Κώστα Μπόση και ένα σχόλιο

Από την εκδήλωση για την επανέκδοση του "Αη Στράτη".

Στις 14 Γενάρη του 1996 έγινε στην αίθουσα του Συλλόγου Κυψελιωτών Άρτας (στην Αθήνα) «Ο Άγιος Κοσμάς» εκδήλωση στην οποία παρουσιάστηκε η επανέκδοση, μετά από πολλά χρόνια, του βιβλίου του Κώστα Μπόση "Αη Στράτης. Η μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων στα 1941". Αναδημοσιεύουμε άρθρο του περιοδικού «χάος και όψη» (τ. 11) το οποίο εκδίδεται από τον Σύλλογο, που αναφέρεται στην εκδήλωση και στη συνέχεια παραθέτουμε ένα σχόλιο δικό μας.

Η στυγερή δολοφονία του Χρήστου Μαλτέζου

Στις 22 Νοεμβρίου 1938 στην ακτίνα Θ΄ του κάτεργου της Κέρκυρας, με τα πιο απάνθρωπα βασανιστήρια, δολοφονούνταν από τους δημίους του ένας σεμνός αγωνιστής, ένας αλύγιστος επαναστάτης με ξεχωριστές κομματικές αρετές και επαναστατικά προσόντα, ο γραμματέας της Κ.Ε. της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ), Χρήστος Μαλτέζος. Κείνες τις μέρες που δολοφονούνταν ο Χρήστος Μαλτέζος, το ηρωικό ΚΚΕ έκλεινε 20 χρόνια ζωής και δράσης και η ΟΚΝΕ 16 χρόνια σκληρών αγώνων.